Deri İşlentisinde Krom (VI) Oluşumu ve Önlenmesi

Bitmiş deri mamullerde görülen Cr(VI), ilk defa 1995 yılında 23. Deri Kongresi,IULTCS de gündeme getirilmiştir. Bu tarihten sonra Cr(VI)'nın kaynağının tespitine yönelik yoğun araştırma çalışmaları yürütülmüş ve aşağıdaki tabloda özetlenen bulgulara ulaşılmıştır.

Cr(VI) Oluşum Riskini Artıran Faktörler Cr(VI) Oluşumunu Engelleyen Faktörler Yüksek pH Uygulaması (Nötralizasyon, geri ıslatma, boya öncesi) Bitkisel Tanen Kullanımı (Mimoza, Kebrako, Tara) Kullanılan Kimyasalların Doymamış Yağ Asitleri İçermesi Yardımcı Kimyasal Kullanımı (Sülfit ve Tiyosülfitler) Derinin Morötesi Işığa Maruz Kalması İşlentide Değişiklik (Nihai aşamada yıkama)

Temel bulgular, uygun işlenmeyen deride, gerek işlenti sırasında, gerekse daha sonraki depolama ve kullanım aşamalarında da Cr(VI) oluşabildiğini göstermektedir. Sonuçta, deri işlentisinde dikkat edilmesi gereken hususlar yanında, bilhassa kullanım aşamasında da deride Cr(VI) oluşumunu engelleyen işlenti uygulamalarına geçilmesinde yarar görülmektedir. "Deride Artı Altı Değerlikli Krom (Cr-VI) Oluşumu ve Önlenmesi" T. Erdal, T. Yazıcıoğlu, Detek Deri Sempozyumu, 1999.

Önemli Not

Bu aşamada, yeni standart ve yönetmeliklerin devreye girişinde doğal zaaf olarak görebileceğimiz bazı yorum ve uygulama yanlışlıklarına dikkat edilmesi gerekmektedir. Bunlardan en önemlisi, deride Cr(VI) analiz standardı olan IUC 18 ' nin uygulanmasında ortaya çıkan "analiz metodu hassasiyet sınırlarının yorumlanma hatasıdır". IUC 18 Standardındaki Cr(VI) tayin sınırı 3 mg/kg (ppm) dır. Bu değerin altında belirtilen değerler sağlıklı olmayıp, bilhassa koyu renkli derilerdeki boyalarla etkileşen spektrofotometrik ölçümde "yanlış olan daha yüksek pozitif değerler" ortaya çıkmaktadır. Bu yüzden IUC 18 Standardına son zamanda yöneltilen en önemli eleştiri, tekrarlanabilir Cr(VI) tayin sınırının 10 mg/kg kabul edilebileceği yönündedir. Barry Wood, Paul Pearson, BLC Journal March 2003.